ബ്രൂസിന്റെ ചിലന്തിയെപ്പോലെയാവുമോ രാഹുല്‍?

1306. സ്‌കോട്‌ലാന്‍ഡന്റെ രാജാവായ റോബര്‍ട്ട് ബ്രൂസ് ഇംഗ്ലീഷുകാരോടു യുദ്ധത്തില്‍ പലതവണ തോറ്റു. തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും കഠിനമായ അവസ്ഥയില്‍, ഒരു ഗുഹയില്‍ ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുമ്പോഴാണ് അദ്ദേഹം ഒരു ചെറു ചിലന്തിയെ കാണുന്നത്. ചിലന്തി തന്റെ വല നെയ്യാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നു. ആറുതവണ വീണു, ആറുതവണ പരാജയപ്പെട്ടു, പക്ഷേ ഏഴാമത്തെ ശ്രമത്തില്‍ വിജയിച്ചു. ആ ദൃശ്യത്തില്‍ നിന്ന് ബ്രൂസിന് ലഭിച്ചത് ഒരൊറ്റ പാഠം: സ്ഥിരതയാണ് വിജയത്തിന്റെ വാതില്‍പ്പടി. അതാണ് അവനെ വീണ്ടും പോരാട്ടത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നത്, ഒടുവില്‍ വിജയം നേടാനും കാരണമായത്. രാഹുല്‍ ഗാന്ധിക്ക് ആ സ്ഥിരതയുണ്ട്. അയാള്‍ തോല്‍വികളില്‍ നിന്നും പിന്മാറുന്നില്ല, പരിഹസിക്കപ്പെട്ടാലും അവഗണിക്കപ്പെട്ടാലും, രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നീണ്ട ഇടവേളകളിലും തന്റെ വഴിയിലൂടെയാണ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്. പക്ഷേ ബ്രൂസിന്റെ ചിലന്തിക്ക് ഒടുവില്‍ വിജയം കിട്ടിയതുപോലെ രാഹുലിനും അങ്ങനെ ആവുമോ? അയാളുടെ ദൃഢനിശ്ചയം മാത്രം മതിയോ? പ്രശാന്ത് കിഷോര്‍: ബിഹാറില്‍ നിന്ന് ഡല്‍ഹിയിലേക്കുള്ള രാഷ്ട്രീയ ജ്യാമിതി രാഹുല്‍ വീണ്ടും ഒരു തെളിവ് നല്‍കേണ്ട സമയത്തിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രാവശ്യം അത് ബിഹാര്‍ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. 2024ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷം കോണ്‍ഗ്രസ് ആത്മവിശ്വാസം വീണ്ടെടുത്തെങ്കിലും, ഇന്ത്യാ കൂട്ടായ്മയിലെ ഘടകകക്ഷികള്‍ ഇപ്പോഴും സീറ്റുവിഭജനത്തില്‍ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. രാഹുലിന്റെ ചര്‍ച്ചാധികാരം മറ്റുള്ള ഘടക നേതാക്കളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറവാണെന്ന് കാണാം. ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടേയും റാജീവ് ഗാന്ധിയുടേയും കാലത്ത് കോണ്‍ഗ്രസ് സ്വാഭാവികമായി നേതൃത്വസ്ഥാനത്ത് ഇരുന്നുവെങ്കിലും, ഉത്തരേന്ത്യയില്‍ ആ കാലം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ കോണ്‍ഗ്രസ് പഴയ ''വലിയ സഹോദരന്‍'' മനോഭാവം വിടാതെ തുടരുമ്പോള്‍, സഖ്യകക്ഷികള്‍ അതിനെ അനുകൂലമായി കാണുന്നില്ല. രാഹുല്‍ തന്റെ വ്യക്തിത്വം പുതുക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. 'ഭാരത് ജോഡോ ന്യായ യാത്ര'', ബൈക്കില്‍ സഞ്ചാരം, ജനങ്ങളിലൂടെയുള്ള നടത്തം. ജനങ്ങളോട് അടുത്തു പോകാനുള്ള ഈ ശ്രമം രാഷ്ട്രീയത്തെ ഒരു മനുഷ്യബന്ധമായി മാറ്റാനുള്ള ആഗ്രഹമാണ്. പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തില്‍ ഇപ്പോഴും ഒരു നഗരഭാവം തങ്ങിനില്‍ക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ നാഡിയെ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയെപോലെ പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി മാറിയിട്ടില്ല. ബിഹാര്‍ സീറ്റുവിഭജനത്തിലെ അനിശ്ചിതത്വം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആര്‍.ജെ.ഡി., കോണ്‍ഗ്രസ്, ഇടത് കക്ഷികള്‍ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ചര്‍ച്ചകള്‍ ഇനിയും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ചില മണ്ഡലങ്ങളില്‍ രണ്ടു കക്ഷികളും ഒരേ സീറ്റില്‍ അവകാശം ഉന്നയിച്ചതോടെ ''സഖ്യത്തിനുള്ളില്‍ സഖ്യപ്പോരാട്ടം'' സംഭവിച്ചു. നാമനിര്‍ദ്ദേശ തീയതിക്ക് മുമ്പ് പോലും ചര്‍ച്ചകള്‍ തീരാത്തത് സഖ്യത്തിന്റെ ദൗര്‍ബല്യത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. കോണ്‍ഗ്രസ് ''കഴിഞ്ഞ തവണ ജയിച്ച സീറ്റുകളും രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് എത്തിയ സീറ്റുകളും ഞങ്ങള്‍ക്കു വേണം'' എന്ന നിലപാട് എടുത്തപ്പോള്‍, ആര്‍.ജെ.ഡി. അതിനെ അമിത അവകാശവാദമായാണ് കണ്ടത്. ഈ തര്‍ക്കങ്ങള്‍ രാഹുലിന്റെ ചര്‍ച്ചാധികാരം എത്രത്തോളം പരിമിതമാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. രാഹുല്‍ ഗാന്ധി വലിയ വാക്കുകള്‍ക്ക് പകരം സ്ഥിരതയും മനുഷ്യബന്ധവും പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതിനൊപ്പമുള്ള സംഘടനാത്മക കരുത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാര്‍ട്ടിയിലില്ലെന്നതാണ് പ്രശ്‌നം. ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ അദ്ദേഹം പുനരുജ്ജീവനം കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സംസ്ഥാനതലത്തില്‍ ആ ഗുണം നിലനിര്‍ത്താന്‍ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. 2019-ല്‍ ബിഹാറില്‍ അദ്ദേഹം നടത്തിയ റാലികള്‍ക്കുശേഷം പ്രതിപക്ഷം പല മണ്ഡലങ്ങളിലും പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് ഗള്‍ഫ് ന്യൂസ് റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനബന്ധം സ്വാഭാവികമായ പിന്തുണയിലേക്ക് മാറുന്നില്ലെന്നതിനു തെളിവാണ്. രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മായക്കണ്ണാടിയില്‍ അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ അപ്രത്യക്ഷത രാഹുല്‍ ഗാന്ധിയുടെ പ്രശ്‌നം ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയെപ്പോലെ കരുത്തോടെ ''രാജകീയമായ ഗ്രാമീണത'' കൈകാര്യം ചെയ്യാനാകാത്തതാണ്. രാജീവിന്റെ മൃദുലമായ നഗരവ്യക്തിത്വം അദ്ദേഹത്തിലുണ്ട്, പക്ഷേ അത് രാജ്യത്തെഅടിത്തട്ടിലെ ജനതയെ സ്പര്‍ശിക്കുന്നതില്‍ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇന്ത്യാ കൂട്ടായ്മയില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഖ്യകക്ഷികള്‍ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിക്കുന്നു, പക്ഷേ നിര്‍ഭയമായി അനുസരിക്കുന്നില്ല. ബിഹാര്‍ അതിനാല്‍ രാഹുലിന്റെ പരീക്ഷണമാണ്. അയാള്‍ തന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം യാഥാര്‍ഥ്യമായി മാറ്റുമോ എന്നതിന്റെ പരീക്ഷണം. ജയിച്ചാല്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് 2024ന് ശേഷം വീണ്ടെടുത്ത സ്വാഭിമാനം നിലനിര്‍ത്തും. പരാജയപ്പെട്ടാല്‍, അത് ഒരു ഓര്‍മ്മയാകാം. ബ്രൂസിനെപ്പോലെ അയാള്‍ വീണ്ടും ശ്രമിക്കും എന്നതില്‍ സംശയമില്ല. പക്ഷേ, ജനങ്ങള്‍ അതിന് വീണ്ടും അവസരം നല്‍കുമോ എന്നതാണ് യഥാര്‍ഥ ചോദ്യം. Ravi Shankar writes about Bihar election and Rahul Gandhi

അഞ്ചു പതിറ്റാണ്ടു പിന്നിടുന്ന സുധാകര - ബാല യുദ്ധം

എ ഴുപതുകളുടെ തുടക്കത്തില്‍ നടന്ന പോരിന്റെ കഥയാണിത്. അത് ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണോ? കഴിഞ്ഞ ദിവസം ജി സുധാകര ന്റെ തട്ടകത്തില്‍ അദ്ദേഹത്തെ പുതിയ തലമുറ പാര്‍ട്ടിക്കാര്‍ തഴയുന്നു എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിഭവം അതിരുവിട്ടപ്പോള്‍, എകെ ബാലന്‍ സുധാകരനെ കുറ്റപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടു സംസാരിച്ചു. പിന്നാലെ ബാലനെ രൂക്ഷമായി വിമര്‍ശിച്ചുകൊണ്ട് സുധാകരന്‍ നല്‍കിയ മറുപടിയില്‍ പഴയൊരു പോരിന്റെ കഥയുണ്ട്. പത്രപ്രവര്‍ത്തകനായ പ്രദീപ് പനങ്ങാടിനു നല്‍കിയൊരഭിമുഖത്തില്‍ എകെ ബാലന്‍ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: 'എസ്എഫ്‌ഐ രൂപീകരണത്തിനു ശേഷം കോട്ടയത്തുനടന്ന രണ്ടാം സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തില്‍ വച്ച് എന്നെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയിലേക്ക് എടുക്കാന്‍ ആലോചിച്ചിരുന്നു. ഞാന്‍ നടത്തിയ ഒരു പരാമര്‍ശം പ്രശ്നമായി. അന്ന് അവതരിപ്പിച്ച സംഘടനാ റിപ്പോര്‍ട്ടിന്റെ എല്ലാ പേജിലും ജി സുധാകരന്റെ പേരുണ്ടായിരുന്നു. ഷേയ്ക്‌സ്പിയര്‍ തലയ്ക്കു പിടിച്ച കാലമാണ്. ഞാന്‍ ചര്‍ച്ചയില്‍ പങ്കെടുത്തു പറഞ്ഞു മാക്ബത്തിന്റെ ഓരോ താളിലും blood or bloody എന്നു കാണും. അതുപോലെയാണ് ഈ റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ ജി സുധാകരന്റെ പേരും. ഈ പരാമര്‍ശം പ്രശ്നമായി. അന്ന് സമ്മേളനത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഇകെ നായനാര്‍ പരാമര്‍ശം പിന്‍വലിച്ച് മാപ്പുപറയണമെന്ന് പറഞ്ഞു. പറ്റില്ലാന്ന് ഞാനും. സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റിയില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു. അങ്ങനെയാവട്ടെ എന്ന് ഞാനും. കോടിയേരി എന്നെ തിരുത്താന്‍ ശ്രമിച്ചു. നടന്നില്ല. അങ്ങനെ എനിക്ക് സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റിയില്‍ സ്ഥാനം കിട്ടിയില്ല. ഞാന്‍ സമ്മേളന ഹാളിന്റെ വരാന്തയിലൂടെ നടന്നുവരുമ്പോള്‍ ജി സുധാകരന്‍ എതിരെ വരുന്നു. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിേല്‍ ഞാന്‍ വരുന്നത് ബ്രണ്ണന്‍ കോളജിന്റെ ചെയര്‍മാനായിട്ടായിരിക്കും എന്നു പറഞ്ഞു'. 'അതിരുകടന്ന എന്റെ പ്രയോഗത്തിന് കയ്യടി കിട്ടി; കാലം എന്നില്‍ മാറ്റങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കി, സുധാകരന്‍ പഴയ സുധാകരന്‍ തന്നെ' അന്ന് ആ ചര്‍ച്ചയില്‍ എംഎ ബേബിയും സാംസാരിച്ചിരുന്നതായി അന്ന് പാലക്കാട് ജില്ലാ ഭാരവാഹിയായിരുന്ന എംഎം നാരായണന്‍ പറയുന്നു. 'ബേബി അന്ന് സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്നില്ല. ബേബി സുധാകരനെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ടാണ് പൊതുവില്‍ സംസാരിച്ചത്. സംഘടനാ റിപ്പോര്‍ട്ടിന്റെ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ജി സുധാകരന്‍ പറഞ്ഞത് ഇവിടെ രണ്ടു തരം ചര്‍ച്ചകള്‍ നടന്നു. ഒന്ന് ചോര ചോര എന്നു പറഞ്ഞ്, മറ്റൊന്ന് സാഹിത്യ സുരഭിലമായ പ്രസംഗം'. അവിടെയും ബാലന് കുത്തുവാക്കും ബേബിക്ക് പുഷ്പഹാരവും. ഇന്നലത്തെ വാര്‍ത്താസമ്മേളനങ്ങളിലെ ഗ്വാഗ്വാ വിളികളില്‍നിന്നു മനസ്സിലാകുന്നത് അമ്പതു വര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിടുമ്പോഴും ആ വൈരം അവസാനിക്കുന്നില്ല എന്നല്ലേ. പിന്നീട് സിപിഎം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയില്‍ ഒരുമിച്ചിരുന്നവര്‍, മന്ത്രിസഭയില്‍ ഒരുമിച്ചിരുന്നവര്‍, ഇപ്പോള്‍ പ്രായം കടന്നതുകാരണം സംസ്ഥാനകമ്മിറ്റിയില്‍ നിന്ന് ഒഴിവായവര്‍ പഴയകഥകള്‍ പറഞ്ഞ് പോരടിക്കുമ്പോള്‍ അന്തം വിട്ടു നില്‍ക്കുന്നത് സാധാരണക്കാരായ പാര്‍ട്ടി പ്രവര്‍ത്തകരാണ്. Thers is an old rivalry story between G Sudhakaran and AK Balan

അമ്മ: മാനവികതയോടുള്ള അതിരുകളില്ലാത്ത സ്‌നേഹം, ആത്മീയതയുടെ ആഗോള വെളിച്ചം

കേ രളത്തിന്റെ മെട്രോ നഗരമായ കൊച്ചിയില്‍ 1,100 കിടക്കകളുള്ള സൂപ്പര്‍ - സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി, മറ്റൊന്ന് ഹരിയാനയിലെ ഫരീദാബാദില്‍. 3.6 ദശലക്ഷം സ്‌ക്വയര്‍ഫീറ്റില്‍ 2600 കിടക്കകളോട് കൂടിയ വമ്പന്‍ ആശുപത്രി. സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നവര്‍ക്ക് സൗജന്യ ചികിത്സ, സൗജന്യമായി അനേകം ഹൃദയ, മസ്തിഷ്‌ക ശസ്ത്രക്രിയകള്‍. ഈ ആനുകല്യങ്ങള്‍ക്ക് നാല്‍പത് ലക്ഷത്തോളം ഗുണഭോക്താക്കള്‍. ഇതൊരു സര്‍ക്കാര്‍ പദ്ധതിയോ കോര്‍പറേറ്റ് ചാരിറ്റിയോ ആണെന്ന് കരുതിയോ ? എങ്കില്‍ അല്ല. രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മായക്കണ്ണാടിയില്‍ അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ അപ്രത്യക്ഷത ഒരു ലക്ഷം ഗുണഭോക്താക്കളുള്ള വിധവ, അഗതി പെന്‍ഷന്‍ പദ്ധതി. സൗജ്യന ഉച്ച ഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി പ്രതിവര്‍ഷം ഒരു കോടി രൂപ. വീടില്ലാത്തവര്‍ക്ക് 47000 വീടുകള്‍, ഒരു ലക്ഷം വീടുകള്‍ എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് പദ്ധതി പുരോഗമിക്കുന്നു. രാജ്യത്താകമാനം 80ലധികം സ്‌കൂളുകള്‍, കോളജുകള്‍, നൈപുണ്യ സ്ഥാപനങ്ങള്‍. ഇവയില്‍ 4,100 അധ്യാപകരും 86,000 വിദ്യാര്‍ത്ഥികളും. 50,000 വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്ക് പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്ന സ്‌കോളര്‍ഷിപ്പ് പദ്ധതി. ഇവയൊന്നും ഏതെങ്കിലും സര്‍ക്കാര്‍, കോര്‍പ്പറേറ്റ് പദ്ധതികളല്ല. ഗുജറാത്ത് ഭൂകമ്പം (2001), സുനാമി (2004 ), കത്രീന ചുഴലിക്കാറ്റ്, ഗുജറാത്ത് വെള്ളപ്പൊക്കം (2005), മഹാരാഷ്ട്ര വെള്ളപ്പൊക്കം (2005), ബിഹാര്‍ വെള്ളപ്പൊക്കം (2008 ), ആലാ ചുഴലിക്കാറ്റ് (2009), ഹെയ്തി ഭൂകമ്പം (2010), തോഹോകു ഭൂകമ്പം (2011 ), സുനാമി (2013), ദക്ഷിണേന്ത്യന്‍ വെള്ളപ്പൊക്കം, ഹയാന്‍ കൊടുങ്കാറ്റ് (2013), പാകിസ്ഥാന്‍ ഇന്ത്യ വെള്ളപ്പൊക്കം (2014), നേപ്പാള്‍ ഭൂകമ്പം (2015) ദക്ഷിണേന്ത്യന്‍ വെള്ളപ്പൊക്കം (2016) പുറ്റിങ്ങല്‍ വെടിക്കെട്ട് അപകടം (2017) മരിയ ചുഴലിക്കാറ്റ് (2017), ഓഖി ദുരന്തം, കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം (2018, 2019) തുടങ്ങി ദേശീയ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില്‍ ചര്‍ച്ചചെയ്യപ്പെട്ട വന്‍ ദുരന്തങ്ങളില്‍ പുനരധിവാസം ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള കൈത്താങ്ങ്. ഇതൊന്നും ഒരു എതെങ്കിലും ബഹുരാഷ്ട്ര ഏജന്‍സിയുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുമല്ല. ഇന്ത്യയുടെ മുഖച്ഛായ മാറ്റാന്‍ ലക്ഷ്യമിട്ടുകൊണ്ട്, രാജ്യത്ത് ശുചീകരണ യജ്ഞത്തിന് തുടക്കമിട്ട പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ സ്വച്ഛ് ഭാരത് ദൗത്യത്തിന് 100 കോടി രൂപ സംഭാവന. ഇതൊരു കോടീശ്വരന്റെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവര്‍ത്തനമല്ല. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങള്‍ അമ്മ എന്ന് വിളിക്കുന്ന മാതാ അമൃതാനന്ദമയിയുടെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവര്‍ത്തങ്ങളില്‍ ചിലത് മാത്രമാണിത്. നിരക്കു മാറ്റം മാത്രമല്ല, അതിനപ്പുറവുമുണ്ട് പരിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ ലോകവ്യാപകമായി വ്യാപിച്ച് കിടക്കുന്ന ജീവകാരുണ്യ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ ഈ വലിയ പട്ടികയുടെ ആസ്ഥാനം തേടിയാല്‍ നമ്മള്‍ എത്തുക ഏതെങ്കിലും വന്‍കിട നഗരത്തില്‍ അല്ല. മറിച്ച് കേരളത്തില്‍, കൊല്ലം ജില്ലയിലെ തീരദേശ ഗ്രാമമായ വള്ളിക്കാവിലെ 80 ഏക്കര്‍ വരുന്ന പ്രദേശത്താണ്. അമേരിക്കയിലും ആഫ്രിക്കയിലും യൂറോപ്പിലും ഏഷ്യയിലും ഓസ്‌ട്രേലിയയിലുമെല്ലാമായി, ലോകം മുഴുവന്‍ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന മാനുഷിക സേവനത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായി ഈ ഗ്രാമം മാറിയത് എങ്ങനെയാണ്? കടലോര ഗ്രാമത്തിലെ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹത്തില്‍ ജനിച്ച് ലോക മാനവികതയുടെ പ്രതീകമായി വളര്‍ന്ന സുധാമണി എന്ന പെണ്‍കുട്ടിയുടെ ജന്മനാടാണ് ഈ ചെറിയ പ്രദേശം. പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ നീണ്ട ആത്മീയ ജീവിതത്തിലൂടെയും മാനവികത ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ച പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളിലൂടെയും ലോകത്തിന്റെ അമ്മ എന്ന നിലയിലേക്ക് അവര്‍ വളര്‍ന്നു. അതിരുകളില്ലാത്ത സ്‌നേഹം, വിശുദ്ധമായ ആലിംഗനം, ആത്മീയത തേടുന്നവര്‍ക്ക് വെളിച്ചമായും മാനവ സേവനങ്ങളിലൂടെയും ലോക ശ്രദ്ധ നേടിയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ശക്തിയായും അവര്‍ നിലകൊള്ളുന്നു. വള്ളിക്കാവില്‍ ജനിച്ച സുധാമണി ഇപ്പോള്‍ ലോകം അറിയുന്ന അമ്മയാണ്. പ്രശസ്തി ലോകമറിഞ്ഞപ്പോഴും അവര്‍ ഒരിക്കലും വലിയ സൗകര്യങ്ങളോ പ്രശസ്തിയോ തേടിപോയില്ല, കുടുതല്‍ സൗകര്യങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തില്ല. അവരുടെ ജന്മനാട്ടില്‍ ജീവിച്ചു. സുധാമണിയിലെ ആത്മീയ ചൈതന്യം തിരിച്ചറിയാത്തവരില്‍ നിന്നും പലതവണ അവര്‍ മോശം പെരുമാറ്റം നേരിട്ടു. പക്ഷേ ഒരു തുറന്ന പുസ്തകമായി അവര്‍ നിലകൊണ്ടു. സ്‌നേഹവും കരുതലും തേടുന്ന പതിനായിരങ്ങള്‍ക്ക് അവര്‍ ആശ്വാസമായി. അന്യവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ട, കഷ്ടപ്പെടുന്ന, വിഷാദത്തിന് അടിമപ്പെട്ട മനുഷ്യര്‍ക്ക് അവര്‍ താങ്ങായി. ആലിംഗനങ്ങളിലുടെ മനുഷ്യര്‍ക്ക് അവര്‍ ആശ്വാസമായി. ആര്‍ട്ടിഫിഷ്യല്‍ ഇന്റലിജന്‍സ് കണക്കുകള്‍ പ്രകാരം നാല് കോടി പേരെയെങ്കിലും അമ്മ ആലിംഗനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടാകും. മാതാ അമൃതാനന്ദമയിയുടെ ദൈവികത രാജ്യങ്ങള്‍ക്കും മതങ്ങള്‍ക്കും വംശങ്ങള്‍ക്കും അപ്പുറം ദശലക്ഷങ്ങളുടെ ജീവിതത്തില്‍ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കി. സനാതന ധര്‍മ്മത്തില്‍ വേരുന്നിയ അവരുടെ സ്‌നേഹം എല്ലാ വേര്‍തിരിവുകള്‍ക്കും അപ്പുറത്ത് മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. വിവേകാനന്ദ കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റും, കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ ബുദ്ധിജീവിയുമായിരുന്ന, അന്തരിച്ച പി പരമേശ്വര്‍ജിക്ക് ഒപ്പമാണ് ഞാന്‍ ആദ്യമായി മാതാ അമൃതാനന്ദമയിയെ സന്ദര്‍ശിക്കുന്നത്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് മുന്‍പായിരുന്നു അമ്മയുടെ ആദ്യ ദര്‍ശനം ലഭിച്ചത്. അന്നു മുതല്‍ അമ്മയുടെ അളവില്ലാത്ത അനുഗ്രഹം എന്നോടൊപ്പമുണ്ട്. ഹിന്ദു ആത്മീയ, സേവന സംഘടനകളെ ഒരുമിച്ച് അവരുടെ സേവനങ്ങള്‍ വ്യാപിപ്പിക്കാനും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, ഹിന്ദു സംസ്‌കാരം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള എന്റെ ശ്രമങ്ങള്‍ക്ക് അവരുടെ പിന്തുണ ലഭിച്ചു. ചുറ്റിക, കൊയ്ത്തരിവാള്‍, ആശയത്തിന്റെ ശവശേഷി അമ്മയുമായുള്ള ഇടപെടലുകള്‍ വര്‍ധിച്ചപ്പോള്‍, അവര്‍ ആത്മീയ ഗുരുവും അതിനുമപ്പുറവും ആണെന്നു ഞാന്‍ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. സ്ട്രക്ചറല്‍ എന്‍ജിനീയറിങ്ങിനെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ അറിവ് അവരുടെ വലിയ ആശുപത്രികളും മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളും നിര്‍മ്മിക്കുന്ന വാസ്തുശില്പികളെയും എന്‍ജിനിയര്‍മാരെ പോലും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുമെന്നും ശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധ്യം നാനോസയന്‍സ് ലബോറട്ടറികളിലെ ഗവേഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുമെന്നും ഞാന്‍ കേട്ടിരുന്നു. ഇത് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ദിവസം മറക്കാനാകില്ല. ഒരു രാത്രി, വളരെ വൈകി, സംഘടനയുടെ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അവര്‍. തനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ വരുമാനവും ചെലവും, മൂല്യത്തകര്‍ച്ച, പണ മിച്ചം, നിലവിലെയും ഭാവിയിലെയും പദ്ധതികള്‍, അതിന്റെ ബജറ്റ് എന്നിവ മുഴുവന്‍ അവര്‍ അന്ന് വിശദീകരിച്ചു. ആ അറിവിന്റെ വ്യാപ്തി മനുഷ്യന് ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാവുന്നതോ നേടിയെടുക്കാവുന്നതോ അല്ല, അത് അഭൗമമാണ്. അമ്മ ദൈവികമായ ആത്മജ്ഞാനിയാണ്. ഗ്രഹിച്ചെടുക്കാനാവുന്നതിനും അപ്പുറമുള്ള പ്രതിഭാസം. അപ്പോളും പക്ഷേ ഒരു ചോദ്യം മനസ്സിലേക്കു വന്നു. അവര്‍ ഉറങ്ങാറുണ്ടോ? ഉറങ്ങുകയാണെങ്കില്‍, എപ്പോള്‍? ഞാന്‍ അവരുടെ അടുത്ത ശിഷ്യനോട് ഇക്കാര്യം ചോദിച്ചു. ഉത്തരം അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. എനിക്ക് അറിയില്ല എന്നായിരുന്നു ശിഷ്യന്റെ മറുപടി. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ''ഒരു ദിവസം, ഞാന്‍ അര്‍ദ്ധരാത്രിയില്‍ എഴുന്നേറ്റു. അമ്മ ആശ്രമത്തില്‍ ചുറ്റിനടക്കുന്നത് ഞാന്‍ കണ്ടു. മറ്റൊരു ദിവസം, ഞാന്‍ പുലര്‍ച്ചെ 2 മണിക്ക് എഴുന്നേറ്റു. അപ്പോഴും അമ്മ ചുറ്റിനടക്കുകയായിരുന്നു. മറ്റൊരു ദിവസം, ഞാന്‍ പുലര്‍ച്ചെ 4 മണിക്ക്. അമ്മ അന്നും ഉണര്‍ന്നിരിക്കുകയായിരുന്നു. '' ആശ്രമത്തിന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും കാവല്‍ക്കാരിയാണ് അമ്മ - അകത്തും പുറത്തും എപ്പോഴും ഉണര്‍ന്നിരിക്കുന്ന ഒരാള്‍. ഭഗവദ് ഗീതയില്‍ ശ്രീകൃഷ്ണന്‍ പറയുന്നുണ്ട്, या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी | यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुने:  എല്ലാ ജീവജാലങ്ങള്‍ക്കും രാത്രിയായിരിക്കുന്നിടത്ത്‌ ഉണര്‍ന്നിരിക്കുന്നയാള്‍; എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ഉണര്‍ന്നിരിക്കുന്നിടത്ത്, അത് കാണുന്നയാള്‍, അതാണ് സന്യാസി. അതു തന്നെയാണ് അമ്മ. Mata Amritanandamayi s divinity has transformed the lives of millions of people of all races, countries, and religions. Her love, rooted in ancient Bharat’s Sanatana Dharma, transcends all divides and harmonises all humans she touches.

രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മായക്കണ്ണാടിയില്‍ അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ അപ്രത്യക്ഷത

രാ ഷ്ട്രീയം എന്നും ഒരു മായക്കണ്ണാടിയാണ്. അതില്‍ കാണുന്നതൊക്കെ സത്യമല്ല, മറിച്ച് പ്രതിഫലിക്കുന്ന നിഴലുകള്‍. ഒരിക്കല്‍ തെളിഞ്ഞുകാണിച്ച മുഖം, അടുത്ത നിമിഷം പെട്ടെന്ന് മങ്ങിപ്പോകും. ചിലപ്പോള്‍ കണ്ണാടി നമ്മെ ഭാവിയില്‍ കാണിക്കും, ചിലപ്പോള്‍ ചരിത്രത്തിന്റെ കുടിലുകളിലേക്കും നമ്മെ വലിച്ചിഴയ്ക്കും. ആ മായക്കണ്ണാടിയില്‍ ഒരിക്കല്‍ തെളിഞ്ഞുനിന്നത് അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ പ്രതിബിംബമായിരുന്നു. പൗരാവകാശങ്ങളുടെ സൈനികന്‍, ജനവിരുദ്ധ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ഏകാകിയായി നിലകൊണ്ട പോരാളി, ഗുരുവായ അണ്ണാ ഹസാരെയുടെ ചുമലുകളില്‍ കയറി ഉയര്‍ന്ന വിപ്ലവകാരി, എല്ലാം ഒരുമിച്ച്. ജനക്കൂട്ടം തെരുവില്‍ മുഴങ്ങി, വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാര്‍ കോടികള്‍ നല്‍കി, നാട്ടിലെ സാധാരണക്കാര്‍ തങ്ങളുടെ പോക്കറ്റുകള്‍ തുറന്ന് സംഭാവന നല്‍കി. ജനങ്ങള്‍ കരുതിയത് ഈ കണ്ണാടിയില്‍ അവര്‍ക്ക് ഒരിക്കലും കാണാത്ത പുതിയ ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിബിംബം തെളിഞ്ഞുവെന്ന്. എന്നാല്‍ അധികാരത്തിന്റെ നടപ്പുരകളില്‍ കടന്നെത്തിയപ്പോള്‍, ആ പ്രതിബിംബം പതുക്കെ രൂപം മാറ്റി. കൂട്ടുകാരെ പിന്നിലാക്കി, പ്രസ്ഥാനം തീര്‍ത്തവരെ വശങ്ങളിലേക്ക് തള്ളി, അദ്ദേഹം ഒറ്റയ്ക്കു മുന്നേറി. ഒരിക്കല്‍ മോദിയെ ''ഏകാധിപതി'' എന്നു വിളിച്ച നേതാവ്, പാര്‍ട്ടിക്കുള്ളില്‍ തന്നെയാണ് അധികാരത്തിന്റെ ചങ്ങലയാല്‍ എല്ലാവരെയും ബന്ധിച്ചത്. ചുറ്റിക, കൊയ്ത്തരിവാള്‍, ആശയത്തിന്റെ ശവശേഷി മാധ്യമങ്ങളെയും കണ്ണാടിയാക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു കെജ്രിവാള്‍. ഒരിക്കല്‍ ബിജെപിയെ വിമര്‍ശിച്ചിരുന്ന രീതികള്‍ തന്നെ സ്വീകരിച്ചു. പരസ്യങ്ങള്‍ തടഞ്ഞു, വിമര്‍ശനാത്മക മാധ്യമങ്ങള്‍ക്ക് വാതിലടച്ചു. കണ്ണാടിയില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് ഒരേയൊരു മുഖം മാത്രം - അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ മുഖം. കോടികള്‍ ചെലവഴിച്ച്, ടെലിവിഷനിലും പത്രങ്ങളിലും തെരുവിലെ ഭീമന്‍ പോസ്റ്ററുകളിലും തെളിഞ്ഞുനിന്ന മുഖം. പക്ഷേ, മായക്കണ്ണാടിക്ക് സ്വന്തം നിയമങ്ങളുണ്ട്. ഇന്നലെ മുഴുവന്‍ തെളിഞ്ഞുനിന്ന മുഖം, ഇന്ന് പൂര്‍ണമായും അപ്രത്യക്ഷമാണ്. അഴിമതിയുടെ കേസുകളില്‍ കുടുങ്ങി ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെട്ട നേതാവ്, ഇപ്പോള്‍ ജനങ്ങളുടെ കണ്ണില്‍ തന്നെ ഇല്ലാതായി. ഒരിക്കല്‍ തെരുവില്‍ മുഴങ്ങിയിരുന്ന ആ പേര്, ഇന്ന് നിശ്ശബ്ദതയുടെ ഇടനാഴികളില്‍ മാത്രം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അതേസമയം, പഞ്ചാബിലെ കണ്ണാടിയില്‍ തെളിഞ്ഞുനില്‍ക്കുന്ന പ്രതിബിംബം മറ്റൊരാളുടേതാണ് ഭഗവന്ത് മാന്‍. ഒരിക്കല്‍ ''കൂടെക്കാണാന്‍'' മാത്രമായി കരുതിയ ആളാണ് ഇന്ന് എല്ലാ കണ്ണാടികളിലും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്. കെജ്രിവാളിന്റെ പ്ലേബുക്ക് പിന്തുടര്‍ന്ന്, അദ്ദേഹം ഇന്ന് എപ്പോഴും ദൃശ്യമാനവന്‍. ടെലിവിഷന്‍ ചാനലുകളിലോ അഭിമുഖങ്ങളിലോ സോഷ്യല്‍ മീഡിയയിലോ തെരുവിലെ പോസ്റ്ററുകളിലോ എല്ലായിടത്തും. ദേശീയ മാധ്യമങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം ബിജെപിയുടെ കയ്യിലാണെങ്കിലും, മാന്റെ അഭിമുഖങ്ങള്‍ അവിടെ പ്രാധാന്യത്തോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പഞ്ചാബിന്റെ തെരുവുകളില്‍ കാണുന്ന പോസ്റ്ററുകളില്‍ ഇന്ന് തെളിഞ്ഞുനില്‍ക്കുന്നത് മാന്റെ മുഖമാണ്. കെജ്രിവാളിന്റെ മുഖം അവിടെ നിന്നുപോലും പൂര്‍ണമായും അപ്രത്യക്ഷമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ശേഷിക്കുന്ന ഏക ശക്തി ഇപ്പോഴും ആംആദ്മി പാര്‍ട്ടിയാണെങ്കിലും, 2022ലെ പോലെ ഭൂകമ്പസദൃശ ഭൂരിപക്ഷം വീണ്ടും ആവര്‍ത്തിക്കപ്പെടുമെന്നുറപ്പ് ഇല്ല. കണ്ണാടി ഒരിക്കലും ഒരേ ചിത്രം രണ്ടുതവണ കാണിക്കാറില്ല. കോണ്‍ഗ്രസ് തന്റെ ആഭ്യന്തരകലഹങ്ങള്‍ ശമിപ്പിച്ച്, രാഹുല്‍ ഗാന്ധിയുടെ ഇടപെടലുകള്‍ നിയന്ത്രിച്ച്, നേതൃത്വത്തില്‍ ഏകോപനം കൊണ്ടുവരാന്‍ കഴിഞ്ഞാല്‍, അവര്‍ വീണ്ടും പഞ്ചാബില്‍ ഗൗരവമുള്ള പ്രതിബിംബമായി ഉയര്‍ന്നു വരും. ദൃശ്യമാനത തന്നെയാണ് ശക്തി. പഞ്ചാബില്‍ ദൃശ്യമാകുന്നത് ഭഗവന്ത് സിംഗ് മാന്‍ തന്നെയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമാണ് സംസ്ഥാനത്തും ഇന്ത്യയിലുമുള്ള ആംആദ്മി പാര്‍ട്ടിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്, പത്രസമ്മേളനങ്ങളിലൂടെയും മാധ്യമപ്രഖ്യാപനങ്ങളിലൂടെയും. ആംആദ്മിയുടെ മുഖമായി സ്വയം ഉയര്‍ത്തിക്കാട്ടാന്‍ കെജ്രിവാള്‍ ചെയ്തതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇന്ന് മാന്‍ ചെയ്യുന്നത്. സ്വന്തം പ്രതിഛായ രൂപപ്പെടുത്താന്‍ കെജ്രിവാള്‍ തന്റെ ഗുരുവായിരുന്ന അണ്ണാ ഹസാരെയെ ഉപയോഗിച്ചു, പക്ഷേ അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോള്‍ കരുണകൂടാതെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഇപ്പോള്‍ ആ പഴയ 'ഹരം' തന്നെ തിരിച്ചടിക്കുകയാണ്. ചരിത്രത്തിന്റെ മേഖലകളില്‍ വീഴുന്ന ഭീതിയുടെ നിഴലുകളെ മാറ്റാന്‍ 2027ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇനി വെറും രണ്ട് വര്‍ഷം മാത്രം ദൂരെയാണ്. ഇന്നത്തെ കണ്ണാടിയില്‍ തെളിഞ്ഞുനില്‍ക്കുന്ന മുഖം ഭഗവന്ത് മാന്‍ തന്നെയാണ്. മാധ്യമപ്രകാശവും പരസ്യത്തിനുള്ള പണവും നഷ്ടപ്പെട്ട കെജ്രിവാള്‍, പാര്‍ട്ടിക്കുള്ളില്‍ പോലും അദൃശ്യനായ പ്രതിബിംബമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. മായക്കണ്ണാടികള്‍ വിശ്വസ്തരല്ല. അവ നമ്മള്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രൂപം കാണിക്കണമെന്നില്ല; നമ്മള്‍ മറയ്ക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന യാഥാര്‍ത്ഥ്യമാണ് അവ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നത്. അവ നമ്മെ നമ്മുടെ വയസിനെയും മുഖത്തിലെ ചുളിവുകളെയും കാണിക്കും. അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ കാര്യത്തില്‍, അത് രാഷ്ട്രീയവയസ്സിന്റെ അനിവാര്യ പ്രതിബിംബമാണ്. അതിനാല്‍ തന്നെയാണ് ഇന്ന് രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിലുടനീളം, തെരുവിലെ ചായക്കടകളിലും, നഗരങ്ങളുടെ സല്‍ക്കാര്യ മുറികളിലും ഒരേയൊരു ചോദ്യം മുഴങ്ങുന്നത്: 'അരവിന്ദ് കെജ്രിവാള്‍ എവിടെയാണ്?'' Ravi Shankar writes about disappearance of Arvind Kejriwal from politics

ചുറ്റിക, കൊയ്ത്തരിവാള്‍, ആശയത്തിന്റെ ശവശേഷി

അ ധികാരം ചരിത്രത്തിന്റെ ഐസോടോപ്പാണ്; കാലക്രമത്തില്‍ അത് ക്ഷയിക്കുകയും അസ്ഥിരത സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാല്‍ അതിനൊപ്പം മാന്‍ഹാട്ടന്‍ പ്രോജക്ടിനെ പോലുള്ള വിസ്‌ഫോടനങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. വിശ്വാസത്തിന്റെ ഹിരോഷിമ കമ്മ്യൂണിസമാണ്. ഇ വിസ്‌ഫോടനങ്ങള്‍ വലുതായും ചെറുതായും ഓരോ ഇടത്തിലും സംഭവിക്കുന്നു, കേരളത്തിലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് അടുത്തുവരുമ്പോള്‍ സിപിഎം വീണ്ടും വിവാദത്തിന്റെ തുമ്പിത്തൂണില്‍ പെട്ടു; ചെന്നൈയിലെ വ്യവസായി ഷെര്‍ഷാദ് നല്‍കിയ സ്വകാര്യപരാതി ഡല്‍ഹി ഹൈക്കോടതിയില്‍ ഇതുവരെ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, പാര്‍ട്ടി ഓഫീസ് ഇപ്പോള്‍ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തുന്നത് ''പോളിറ്റ്ബ്യൂറോയെക്കാള്‍ ''പോക്കറ്റ് ബ്യൂറോ''യാണ്'' എന്നാണ്; ആരുടെ ബന്ധുവാണെന്ന് നോക്കിയും ഏത് വ്യാപാരിയുടെ കൈത്താങ്ങാണെന്ന് കണക്കാക്കിക്കൊണ്ടുമാണ് സ്ഥാനക്കയറ്റം. ഷെര്‍ഷാദ് കേസ് തീര്‍ന്നിട്ടില്ല, എന്നാല്‍ പാര്‍ട്ടി സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണില്‍ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ധാരണയുടെ കോടതിയില്‍ തന്നെ കുറ്റവാളിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാര്‍ട്ടിയുടെ പ്രതിച്ഛായ രക്തം ചൊരിയുകയാണ്. കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ നിറം. ഒരിക്കല്‍ എ.കെ.ജി., ഇ.എം.എസ്., ഇ.കെ.നായനാര്‍ എന്നിവരുടെ മുഖം പാര്‍ട്ടിയുടെ ശുദ്ധിയും സത്യസന്ധതയും പ്രതിനിധീകരിച്ചു. അധികാരത്തിലും പ്രഭാവത്തിലും ഇരുന്നിട്ടും അവരുടെ ധനബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചോ വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളേക്കുറിച്ചോ ആരോപണങ്ങള്‍ ഉയര്‍ന്നിരുന്നില്ല. പാര്‍ലമെന്റില്‍ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ മുഖമായിരുന്ന സീതാറാം യെച്ചൂരി, മാധ്യമങ്ങളോടും സഹ എംപിമാരോടും സൗഹൃദത്തോടെ വിവരങ്ങള്‍ പങ്കുവെക്കുന്ന ഒരാളായി അറിയപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അഴിമതിയുടെ ഒരു സംശയവുമെങ്കിലും ഉയര്‍ന്നിട്ടില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിഗരറ്റ് പതിവ് എല്ലായിടത്തും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിന്നിരുന്നു. ഞാന്‍ ഓര്‍ക്കുന്നത് പാര്‍ലമെന്റില്‍ സ്‌മോക്കിങ് സെക്ഷനില്‍, മറ്റ് എംപിമാരുമായും ചിരിച്ചും കളിച്ചും, ആശയങ്ങള്‍ പങ്കുവെച്ചുന്നതാണ്. 'ടുബാക്കോ വലിയ തുല്യകാരിയാണ്, അതു രാഷ്ട്രീയ പാര്‍ട്ടികളോട് പക്ഷപാതം കാണിക്കുന്നില്ല,' അദ്ദേഹം ഒരിക്കല്‍ തമാശയായി പറഞ്ഞു.'' സുരേഷ് കുറുപ്പ് എന്ന പേരും ഓര്‍ക്കാം. 1984-ല്‍ ലോക്സഭയിലെത്തിയ, 90-കളില്‍ ഇടതിന്റെ ദേശീയ മുഖമായി മാറിയ സുരേഷ് കുറുപ്പ്. തീക്ഷ്ണവാദങ്ങളും സത്യസന്ധതയും കൊണ്ട് മുന്നില്‍ നിന്ന എംപി, പിന്നീട് ഏറ്റുമാനൂരില്‍ എംഎല്‍എയും ആയി. പക്ഷേ പാര്‍ട്ടിയിലെ അസൂയയുടെ കൊയ്ത്തരിവാള്‍ ഒടുവില്‍ അദ്ദേഹത്തെയും വീഴ്ത്തി. സഖാക്കളുടെ ക്രമവ്യവസ്ഥയില്‍ സത്യസന്ധതയ്ക്ക് സ്ഥലം ഇല്ല, അടിയന്തരാനുസരണത്തിനാണ് ഇടം കിട്ടുന്നത്. ചരിത്രത്തിന്റെ മേഖലകളില്‍ വീഴുന്ന ഭീതിയുടെ നിഴലുകളെ മാറ്റാന്‍ കേരളത്തിലെ സിപിഎം ഇന്ന് നേരിടുന്ന ആരോപണങ്ങള്‍ എസ്.എന്‍.സി ലാവലിന്‍, കരുവന്നൂര്‍ ബാങ്ക് തട്ടിപ്പ്, ടി.പി. ചന്ദ്രശേഖരന്‍ വധം, പോസ്റ്റല്‍ ബാലറ്റ് തട്ടിപ്പ് എല്ലാം കൂടി ഒരു വലിയ ചോദ്യം ഉന്നയിക്കുന്നു: ഒരിക്കല്‍ ജനങ്ങളുടെ ശുദ്ധിയുടെയും ത്യാഗത്തിന്റെയും അടയാളമായിരുന്ന പതാക, ഇന്ന് അധികാരത്തിന്റെ കരിമ്പാടുകളും വ്യാപാരത്തിന്റെ പൊടിയും കൊണ്ട് മലിനമായിരിക്കുന്നു. ചരിത്രം വീണ്ടും ആവര്‍ത്തിക്കപ്പെടുന്നു, പക്ഷെ ഇപ്പോള്‍ അത് ഗൗരവമല്ല, ഒരു വിഡ്ഢിത്തനടപടിയാകും. ബര്‍ലിന്‍ മതില്‍ ഇടിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഇടിഞ്ഞത് മതിലല്ല, ആശയത്തിന്റെ ആത്മാവായിരുന്നു. യുഎസ്എസ്ആര്‍ റിപ്പബ്ലിക്കുകളില്‍ അധികാരം കൈവശപ്പെടുത്തിയ പാര്‍ട്ടി നേതാക്കള്‍ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ മറവില്‍ പ്രത്യേകാധികാരങ്ങളും ധനസമ്പാദ്യവും ആസ്വദിച്ചു. 'നോമെന്‍ക്ലാച്ചുറ' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പാര്‍ട്ടി-ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് വര്‍ഗ്ഗം, ജനങ്ങള്‍ക്ക് സമത്വത്തിന്റെ ഭാഷ പഠിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, പ്രത്യേക കടകള്‍, വിദേശ ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍, ആഡംബര വാസസ്ഥലങ്ങള്‍ തുടങ്ങി അനവധി ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ സ്വന്തമാക്കി. അധ്യാപനത്തില്‍ ആശയം, പ്രവൃത്തിയില്‍ അധികാരം; ഈ വൈരുദ്ധ്യം തന്നെയാണ് സോവിയറ്റ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകര്‍ച്ചയ്ക്ക് വഴി തെളിച്ചത്. കേരളത്തിലെ സിപിഎമ്മിന്റെ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയും അതില്‍ നിന്ന് ഏറെ വ്യത്യസ്തമല്ല. സിദ്ധാന്തത്തെ 'ജനങ്ങളുടെ രക്ഷാകവചം' എന്ന പേരില്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുമ്പോള്‍, അധികാരവും വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളും പാര്‍ട്ടിയുടെ അടിത്തറയില്‍ വിള്ളല്‍ വീഴ്ത്തിയതാണ് ഇന്നത്തെ കേരള കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ ദൗര്‍ബല്യം. ഇന്ത്യന്‍ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളുടെ ജീവിതം ഭാവി ചിന്തകളിലല്ല; അതിന്റെ തകര്‍ന്നതും മറന്നതുമായ പഴയ ആത്മാവിലാണ്. മുന്‍കാലങ്ങളിലെ പ്രതിരോധവും ത്യാഗവും ഇന്നത്തെ പണത്തിനും സ്വാധീനത്തിനും അഹങ്കാരത്തിനും മുന്നില്‍ റദ്ദാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പക്ഷേ, സോഷ്യലിസ്റ്റുകള്‍ക്ക് ആവശ്യമില്ലേ വാട്ട്‌സ്‌കിയും ബേക്കണ്‍ റോളുകളും? ഡല്‍ഹിയിലെ 'പ്രൊഫഷണല്‍ ഇടതുകാര്‍' മനസ്സില്‍ സാന്നിധ്യം പുലര്‍ത്തുന്നത് ജനങ്ങളുടെ തെരുവിലല്ല, മികച്ച വൈനും സിംഗിള്‍ മാള്‍ട്ടും വിളമ്പുന്ന എലിറ്റ് കോളനികളിലാണ്. 150 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലായോ, മാസം 6-10 ലക്ഷം രൂപ വാടക കൊടുത്തോ മാത്രം സ്വന്തമാക്കാന്‍ കഴിയുന്ന ജോര്‍ബാഗിലെ അത്തരം ഒരു പാര്‍ട്ടിയിലേക്കാണ് ഞാന്‍ പോയത്. എന്റെ ഹോസ്റ്റ് ആദിവാസി ക്യാമ്പുകളില്‍ പോകുന്നതിനെക്കാള്‍ വിദേശ സെമിനാറുകളില്‍ അധികം പങ്കെടുക്കുന്ന പ്രമുഖ മനുഷ്യാവകാശ എന്‍ജിഒ തലവന്‍ എന്റെ ചുമലില്‍ കൈവച്ച് പറഞ്ഞു: ''ഹായ്, രവി, മിക്‌സോളജിയും ഐഡിയോളജിയും ഒത്തുചേരുന്ന കൂട്ടുകാരാണ്.'' ഒരിക്കല്‍ വയലാറിലെ രക്തം കൊണ്ടു ചുവന്ന പതാക, ഇന്ന് ചുവക്കുന്നത് വൈന്‍ ഗ്ലാസ്സിലെ മുന്തിരിയാലാണ്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആശയത്തിന്റെ ശവശേഷി. വിപ്ലവത്തിന്റെ ശക്തിയും സഹോദരബന്ധത്തിന്റെ ബലവും കേരളത്തിലെ ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ ശൃംഖലകള്‍ പൊളിച്ചു മറച്ചു. 1946-ലെ പുന്നപ്രവയലാര്‍ സമരം ഉദാഹരണമായി നിലകൊള്ളുന്നു. തിരുവിതാംകൂര്‍ ദിവാന്‍ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ അധികാരത്തെയും തൊഴിലാളികര്‍ഷക അടിമപ്പണിയെയും എതിര്‍ത്തുകൊണ്ട് ആയുധമില്ലാത്തവര്‍ മുന്നേറി. 300-ത്തിലധികം പേര്‍ സേനയുടെ ലാത്തിയിലും വെടിയേറ്റും വീണു. ആ രക്തമാണ് പതാക ചുവപ്പിച്ചത്, സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ശക്തി. പിന്നീട്, 1975-77ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ കാലത്ത്, കേരളത്തിലെ ഇടത് പ്രവര്‍ത്തകര്‍ ജയിലില്‍ കിടന്നും ലാത്തിച്ചാര്‍ജ് ഏറ്റും ജനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി പോരാടി. പൊലീസ് പീഡന സെല്ലുകളില്‍ പീഡനത്തിനിടയില്‍ മരിച്ചവരില്‍ അനേകര്‍ ഇന്നും സ്മാരകം ഇല്ലാത്ത ഉറക്കത്തിലാണ്. കേരളത്തിന്റെ വിപ്ലവചരിത്രത്തിലെ വേദനാജനകമായ ഓര്‍മ്മകള്‍. വായനക്കാരെ ഞെട്ടിക്കുന്നത്: ഒരിക്കല്‍ വയലാറിലെ രക്തം കൊണ്ടു ചുവന്ന പതാക, ഇന്ന് വ്യാപാരത്തിന്റെ കരിമ്പാടുകളും ജോര്‍ബാഗിലെ വൈന്‍ ഗ്ലാസ്സുകളിലുമുള്ള ചുവപ്പ് കൊണ്ട് മലിനമായിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും പുനര്‍ജ്ജീവനം അസാധ്യമല്ല. ''ത്യാഗികളുടെ രക്തം കൊണ്ടാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പതാകയ്ക്ക് ചുവപ്പ് കിട്ടിയത്. എന്നാല്‍ ഇന്ന് ആ ചുവപ്പ് മലിനമായി. വീണ്ടും വിശ്വാസം നേടണമെങ്കില്‍, ആ പതാക ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടേണ്ടത് ത്യാഗത്തിന്റെ രക്തത്തിലല്ല, സുതാര്യതയുടെ വെളിച്ചത്തിലാണ്. അപ്പോള്‍ മാത്രമേ ജനങ്ങള്‍ അതില്‍ വീണ്ടും വിശ്വസിക്കൂ.'' പാര്‍ട്ടിയിലെ എല്ലാ നിലയിലും തുറന്ന അഭിപ്രായ പ്രകടനം, ഉള്‍വിമര്‍ശനം, ഉത്തരവാദിത്വം ഉറപ്പുവരുത്തണം. സുരേഷ് കുറുപ്പിനെ പോലുള്ള ശുദ്ധനായ രാഷ്ട്രീയക്കാരെ പാര്‍ട്ടിയുടെ 'സൈബീരിയ'യിലേക്കു തള്ളിക്കളയുന്നതിനുപകരം, പാര്‍ട്ടി അവര്‍ നല്‍കുന്ന ശുദ്ധിയും ധൈര്യവും പഠിക്കേണ്ടിയിരുന്നു, 20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ കൊയ്ത്തരിവാള്‍ ചുറ്റിക ആശയം മാത്രം മതിയാവില്ല. കാലാന്തരത്തിലെ തൊഴിലാളിവര്‍ഗ്ഗം, കുടിയേറ്റം, ഗിഗ് ഇക്കണോമി, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടും പ്രായോഗിക പരിഹാരവും പാര്‍ട്ടി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കണം. സോഷ്യലിസ്റ്റ് നീതി ഇന്നത്തെ ഭാഷയില്‍ വ്യക്തമാക്കണം. NGO-കളുടെ, ''ജോര്‍ബാഗ് ഇടത്'' വിഭാഗങ്ങളുടെ, ആകാശമാളിക ചിന്തയുടെ സ്വാധീനം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഗ്രാമങ്ങളിലും തൊഴില്‍ സ്ഥലങ്ങളിലും സാധാരണക്കാരനോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ് പാര്‍ട്ടിയെ പുതുജീവനിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുക. ജനകീയ സഹജീവനം മാത്രമാണ് കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ ശരിയായ ജീവശക്തി. ഒരിക്കല്‍ എ.കെ.ജി.യെ ബ്രിട്ടീഷ് പൊലീസില്‍ നിന്ന് രക്ഷിക്കാനായി ജനങ്ങള്‍ വീടുകളില്‍ ഒളിപ്പിച്ചു. ഇന്ന് ഒളിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് ആശയവീരന്മാരല്ല, മറിച്ച് കാപ്പിറ്റലിസ്റ്റിന് തന്നെ യോജിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള പണം, സ്വാധീനം, അഹങ്കാരം ആണ്. ബിഷപ് നുണ പറഞ്ഞാല്‍ വിശുദ്ധ നുണയാകുമോ എന്ന പിണറായി വിജയന്റെ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം അതാണ് സോവിയറ്റ് തൊഴിലാളികളുടെ രക്തത്തില്‍ നിന്നു ജനിച്ച വിപ്ലവം, പാര്‍ട്ടി നേതാക്കളുടെ ആഡംബരത്തില്‍, വ്യാജ ആശയവാദത്തില്‍, മിലിട്ടറി മെഷീനില്‍ കുടുങ്ങി ഒടുവില്‍ പൊതുജനങ്ങള്‍ക്ക് ആവശ്യമില്ലാത്ത ആശയമായി മാറി. എന്നാല്‍ ക്യൂബ, വിയറ്റ്‌നാം പോലുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ ജനങ്ങളോട് ചേര്‍ന്ന്, സത്യസന്ധമായ നേതൃത്വത്തോടെ ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടത്തെ പാഠങ്ങള്‍ പഠിച്ച്, പാര്‍ട്ടി കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ മാര്‍ഗം കണ്ടെത്തണം. പാര്‍ട്ടിക്ക് രക്ഷയുണ്ടെങ്കില്‍ അത് ആശയത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത തിരിച്ചു പിടിക്കലിലൂടെയാണ്. ചുറ്റികയും കൊയ്ത്തരിവാളും വീണ്ടും ജനങ്ങളുടെ കയ്യിലെത്തുമ്പോഴേ, പാര്‍ട്ടിയുടെ ആത്മാവ് ശവശേഷിയില്‍ നിന്ന് ജീവശേഷിയായി മാറുകയുള്ളൂ. സൂക്ഷ്മതയില്ലാതെ ലഘുവായി സംസാരിക്കുമ്പോള്‍, സോഷ്യലിസം നടപ്പിലാക്കാന്‍ എളുപ്പമാണ് എന്ന് തോന്നാന്‍ ഇടയുണ്ട്. കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ ആദിമ സ്വപ്നം തൊഴിലാളികര്‍ഷകരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമാജമായിരുന്നു. എന്നാല്‍ കൃത്രിമബുദ്ധിയുടെ, ആള്‍ഗൊരിതങ്ങളുടെ, ബഹിരാകാശ കോളനികളുടെയും ഡി.എന്‍.എ. പുനര്‍സംയോജനത്തിന്റെയും കാലത്ത്, ആ മാര്‍ക്‌സിസ്‌റ് സ്വപ്നം ഇന്നൊരു പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട ആശയമായി മാറുന്നു. സിപിഎം ഇനി ചെയ്യേണ്ടത് ഏറ്റവും അവബോധമുള്ള പൗരനെയും കാലത്തിന്റെ പുതിയ വെല്ലുവിളികളെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുക. 'ഞങ്ങള്‍ എങ്ങനെ മാറും? എങ്ങനെ ജീവിക്കും?' എന്ന ചോദ്യം പാര്‍ട്ടിക്ക് തന്നെ ചോദിക്കേണ്ടിവരും. മാര്‍ക്‌സിസം ആദ്യകാലത്ത് ശുദ്ധിയുടെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി സോവിയറ്റ് യൂണിയനില്‍ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 'അഴിമതിയില്ലാത്ത സമൂഹം' എന്നാണ് ആശയം ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചത്. പക്ഷേ ചരിത്രം തെളിയിച്ചത് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ഒരു കാലത്ത് അഴിമതി വിരുദ്ധ പതാക ഉയര്‍ത്തിയിരുന്ന സിപിഎം, ഇന്ന് കോണ്‍ഗ്രസ്സിനെയോ ബിജെപിയെയോ പോലെ തന്നെ അധികാര-ധനബന്ധങ്ങളുടെ ചങ്ങലയില്‍ കുടുങ്ങുകയാണ്. പാര്‍ട്ടിക്ക് ഇനി ചരിത്രത്തിലെ ശുദ്ധമായ പാരമ്പര്യത്തിലേക്കു മടങ്ങാന്‍ കഴിയുമോ? അല്ലെങ്കില്‍, 'സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ മറവില്‍' അഴിമതിയും ബന്ധവഴിയും മറച്ചുവെക്കുന്ന മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയകൂട്ടായ്മയായി മാറുമോ? ആശയങ്ങള്‍ ഒരു തവണത്തെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനും സ്ഥാനാര്‍ഥിത്വത്തിനുമപ്പുറം പോകുന്ന ഒന്നാണ്. അതിനാല്‍ സിപിഎം നേതൃത്വം ഗ്ലാസ്നോസ്റ്റിന്റെ (വ്യക്തതയും തുറന്നതുമായ) വഴിയിലേക്ക് തിരിയണം. സഖാക്കള്‍ക്ക് പെറെസ്‌ട്രോയിക്ക (പുതുക്കലും പുനര്‍സംഘടനയും) ആവശ്യമുണ്ട്. മാറ്റം മാത്രമാണ് കമ്മ്യൂണിസത്തിന് വീണ്ടും പ്രസക്തി നല്‍കുന്ന വഴി. അപ്പോഴേ നമ്മുക്ക് എ.കെ.ജി.യുടെയും ഗൗരിയമ്മയുടെയും വിട്ടുപോയ പാദച്ചിഹ്നങ്ങള്‍ തിരിച്ചറിയാന്‍ കഴിയൂ. Ravi Shankar writes about Kerala Communism and its leaders